AI Act wyjaśniony: poziomy ryzyka, terminy, kary i co musi zrobić Twoja firma

Przystępny przegląd rozporządzenia (UE) 2024/1689, czyli unijnego aktu w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act), dla firm, które tworzą, sprzedają lub wykorzystują AI. Stan na listopad 2026 r., z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2026/1744 („cyfrowy omnibus w sprawie AI”). Każda data i liczba odsyła do artykułu, z którego pochodzi.

W skrócie

1. Cztery poziomy ryzyka

AI Act nie reguluje „AI” jako takiej, lecz to, do czego jest wykorzystywana. Ten sam model może być nieszkodliwy w jednym produkcie, a wysokiego ryzyka w innym.

RyzykoPrzykładyCzego wymaga prawo
NiedopuszczalneScoring społeczny, techniki manipulacyjne wyrządzające szkodę, rozpoznawanie emocji w pracy lub w szkole, nieukierunkowane pozyskiwanie wizerunków twarzyZakazane (art. 5)
WysokieAI w rekrutacji, ocenie zdolności kredytowej, edukacji, infrastrukturze krytycznej, ściganiu przestępstw, migracji, wymiarze sprawiedliwości; AI jako element bezpieczeństwa produktów regulowanychZarządzanie ryzykiem, zarządzanie danymi, dokumentacja techniczna, rejestrowanie zdarzeń, nadzór człowieka, dokładność i solidność, ocena zgodności, rejestracja (art. 6–49)
PrzejrzystośćChatboty, generatory obrazów, dźwięku, wideo i tekstu, deepfake'i, rozpoznawanie emocjiInformować ludzi, że mają do czynienia z AI; oznaczać wygenerowane treści w formacie nadającym się do odczytu maszynowego; ujawniać deepfake'i (art. 50)
MinimalneFiltry antyspamowe, AI w grach wideo, większość narzędzi wewnętrznychBrak nowych obowiązków poza kompetencjami w zakresie AI (art. 4)

Oprócz czterech poziomów dostawcy modeli AI ogólnego przeznaczenia (dużych modeli stojących za chatbotami i generatorami) mają własne obowiązki: dokumentację techniczną, politykę dotyczącą praw autorskich i streszczenie treści użytych do trenowania, a w przypadku najbardziej zaawansowanych modeli także ocenę ryzyka i zgłaszanie poważnych incydentów (art. 53–55).

2. Terminy

DataCo obowiązujeŹródło
1 sierpnia 2024AI Act wchodzi w życie.Art. 113
2 lutego 2025Zakazane praktyki; kompetencje w zakresie AI.Art. 113 lit. a
2 sierpnia 2025Zasady dla modeli AI ogólnego przeznaczenia; zarządzanie; kary.Art. 113 lit. b
2 sierpnia 2026Rozporządzenie stosuje się ogólnie, w tym obowiązki przejrzystości z art. 50.Art. 113
2 grudnia 2026Systemy generatywnej AI wprowadzone do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. muszą oznaczać swoje wyniki (art. 50 ust. 2); zaczynają obowiązywać dwa nowe zakazy dotyczące generowanych przez AI intymnych obrazów bez zgody i materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci.Rozp. (UE) 2026/1744
2 sierpnia 2027Modele AI ogólnego przeznaczenia wprowadzone do obrotu przed 2 sierpnia 2025 r. muszą spełniać wymogi.Art. 111 ust. 3
2 grudnia 2027Zasady wysokiego ryzyka dla zastosowań z załącznika III (rekrutacja, kredyt, edukacja, biometria i inne).Rozp. (UE) 2026/1744
2 sierpnia 2028Zasady wysokiego ryzyka dla AI będącej elementem bezpieczeństwa produktów z załącznika I (maszyny, zabawki, wyroby medyczne i inne).Rozp. (UE) 2026/1744

Cyfrowy omnibus przesunął terminy dla wysokiego ryzyka, ale nie zniósł obowiązków. Kto zacznie późno, będzie miał tę samą pracę w krótszym czasie.

3. Co jest zakazane

Od 2 lutego 2025 r. w UE zakazane są następujące praktyki (art. 5):

Od 2 grudnia 2026 r. cyfrowy omnibus dodaje systemy AI generujące intymne obrazy bez zgody (aplikacje typu „nudify”) i materiały przedstawiające wykorzystywanie seksualne dzieci.

4. Kto ma jakie obowiązki

JesteśZnaczenieGłówne obowiązki
DostawcąRozwijasz system lub model AI albo zlecasz jego opracowanie i wprowadzasz go do obrotu pod własną nazwą.Większość obowiązków: zgodność systemów wysokiego ryzyka, oznaczanie wygenerowanych treści, dokumentacja.
Podmiotem stosującymWykorzystujesz system AI w swojej działalności zawodowej.Używać systemów wysokiego ryzyka zgodnie z instrukcją i pod nadzorem człowieka; ujawniać deepfake'i i teksty w sprawach interesu publicznego napisane przez AI; zapewnić kompetencje w zakresie AI personelu.
Importerem / dystrybutoremWprowadzasz na rynek UE system AI spoza UE lub go odsprzedajesz.Przed sprzedażą sprawdzić, czy dostawca wypełnił swoje obowiązki.

Większość firm to podmioty stosujące: korzystają z narzędzi AI stworzonych przez innych. Firma, która opatruje produkt AI własną marką lub istotnie go zmienia, może stać się dostawcą (art. 25).

5. Kary

NaruszenieMaksymalna karaŹródło
Zakazane praktyki35 000 000 euro lub 7 % światowego rocznego obrotuArt. 99 ust. 3
Większość pozostałych obowiązków, w tym przejrzystość z art. 5015 000 000 euro lub 3 %Art. 99 ust. 4
Nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd informacje dla organów7 500 000 euro lub 1 %Art. 99 ust. 5
Dostawcy modeli AI ogólnego przeznaczenia15 000 000 euro lub 3 %Art. 101

W przypadku dużych firm stosuje się wyższą z dwóch kwot, w przypadku MŚP i start-upów niższą (art. 99 ust. 6). Cyfrowy omnibus rozszerza ułatwienia podobne do tych dla MŚP na „małe spółki o średniej kapitalizacji”.

6. Lista kontrolna dla Twojej firmy

7. Gdzie pomaga Ankorith

Ankorith obejmuje tę część AI Act, która już dziś dotyczy niemal każdej firmy publikującej treści: art. 50. Zapisuje w pliku czytelne maszynowo oznaczenie „wygenerowane przez AI” w formacie IPTC, który odczytują platformy, przechowuje odcisk, aby plik dało się rozpoznać nawet po usunięciu metadanych przez media społecznościowe, pokazuje zweryfikowaną firmę jako wystawcę i zapisuje każdą pieczęć w publicznym rejestrze odpornym na manipulacje — jako dowód, co i kiedy oznaczyłeś.

Wypróbuj Ankorith: weryfikacja jest bezpłatna

Ta strona jest przeglądem, a nie poradą prawną. Sposób stosowania AI Act do konkretnego produktu zależy od jego przeznaczenia; w razie wątpliwości zapytaj swojego prawnika.

Najczęstsze pytania

Czy AI Act dotyczy firm spoza UE?

Tak, jeśli wprowadzają systemy AI do obrotu w UE lub jeśli wyniki działania ich AI są wykorzystywane w UE (art. 2 ust. 1).

Czy AI Act został odroczony?

Tylko częściowo. Cyfrowy omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744) przesunął zasady wysokiego ryzyka na 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r. Zakazy, zasady dla modeli AI ogólnego przeznaczenia i obowiązki przejrzystości z art. 50 nie zostały odroczone.

Czy muszę oznaczać obrazy i filmy wygenerowane przez AI?

Dostawcy generatywnej AI muszą oznaczać wyniki w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, a firmy publikujące deepfake'i muszą to ujawniać (art. 50 ust. 2 i 4). Zobacz przewodnik po art. 50.

Czy ChatGPT jest systemem wysokiego ryzyka według AI Act?

Model ogólnego przeznaczenia sam w sobie nie jest wysokiego ryzyka; jego dostawca ma obowiązki przewidziane dla takich modeli. Zbudowany na nim system staje się systemem wysokiego ryzyka, gdy jest wykorzystywany do celu wymienionego w rozporządzeniu, na przykład do selekcji kandydatów do pracy.

Źródła